1. Przedmiot:

Geografia

2. Nauczyciel:

Lucyna Kowalke

3. Klasa(y), grupa(y):

I c

4. Program bazowy:

Program nauczania geografii ,,Interakcja- przyroda-człowiek -gospodarka  -DKOS-4015-78/02, SOP, Toruń 2002

5. Autor(zy):

Wiesława Kowalik, Elżbieta Zastrożna

6. Wydawnictwo:

Stowarzyszenie Oświatowców Polskich

7. Podręcznik:

System Przyrodniczy Ziemi

Dział

Proponowane jednostki tematyczne

Wiadomości

Umiejętności

I.

Podstawy korzystania z różnych źródeł inf. geogr.

Rodzaje źródeł geograficznych, terminy przestrzeń geograficzna , nauki geograficzne i ich podział, środowisko geograficzne i przyrodnicze, mapa skala, podział map, rodzaje skal, składniki i cechy mapy, wymienia i opisuje metody kartograficzne.

Porównuje, wartościuje i klasyfikuje informacje pochodzące z różnych źródeł, dokonuje obliczeń powierzchniowych i odległościowych wykorzystując skalę mapy, porównuje skale, interpretuje informacje zawarte na mapach w różnej skali i o różnej treści, kreśli i interpretuje profil hipsometryczny, porównuje i przetwarza dane statystyczne, dobiera metodę kartograficzną do przedstawienia obiektów, zjawisk i procesów geograficznych, interpretuje różne profile i przekroje, wykorzystuje mapę samochodową i turystyczną, czytanie map o różnej treści.

II.

System

przyrodniczy ziemi

Powstanie i budowa wszechświata w zarysie, teoria heliocentryczna, budowa Układu słonecznego, kształt i rozmiary Ziemi, porównać z innymi planetami, ruchy Ziemi i ich konsekwencje, elementy sfer systemu ziemi, zależność między poszczególnymi sferami i ich skutki, wpływ ruchów ziemi na funkcjonowanie systemu ziemi.

Obliczanie różnic czasowych na podstawie różnicy długości geograficznej,

Obliczanie wysokości Słońca na różnej szerokości geograficznej w dniach równonocny i przesileń, konstruowanie schematów przyczynowo skutkowych dotyczących zależności między poszczególnymi sferami, uzupełnianie schematów przyczynowo/ skutkowych.

III.

Atmosfera

Składniki stałe i zmienne powietrza atmosferycznego, czynniki kształtujące temperaturę powietrza na ziemi , zróżnicowanie temperatury powietrza na ziemi, bilans cieplny ziemi, terminy-niż, wyż baryczny, ciśnienie atmosferyczne, rodzaje wiatrów na kuli ziemskiej i ich rozmieszczenie, zjawisko konwekcji w atmosferze, cyrkulacja powietrza atmosferycznego. Fronty atmosferyczne, masy powietrza na kuli ziemskiej i ich właściwości, powstawanie opadów, osadów i ich rodzaje, zróżnicowanie opadów na ziemi, czynniki kształtujące ilość opadów, obszary nadwyżek i niedoborów opadów i skutki , czynniki kształtujące klimat, cechy charakteryzujące strefy klimatyczne na świecie, cechy klimatu Polski, , metody uzyskiwania danych meteorologicznych i ich przydatność życiu i działalności człowieka, zagrożenia dla życia człowieka wywołane zjawiskami pogodowymi i ich skutki, sposoby zapobiegania klęskom żywiołowym

Czytanie map tematycznych- klimatycznych, obliczanie zmian temperatury i ciśnienia wraz z wysokością, wykreśla i interpretuje klimatogramy, porównuje klimatogramy z różnych stref klimatycznych, wskazanie stref klimatycznych na mapie, odczytuje informacje pogodowe z map synoptycznych, prognozuje pogodę (na podstawie symptomów pogodowych), na podstawie prognozy pogody ocenia stopień jej sprawdzalności, prowadzi badania  warunków pogodowych.

IV.

Hydrosfera

Obieg wody przyrodzie –mały, wielki, światowy bilans wody, skład chemiczny wody morskiej, zróżnicowane zasolenie i temperatura wód morskich, przyczyny zróżnicowania i obszary występowania, ruchy wody morskiej, przyczyny, przykłady, wody podziemne, rodzaje wykorzystania, źródła-rodzaje, występowanie, gejzery, baseny artezyjskie, terminy-zlewiska, dorzecza, dział wód, reżim rzeczny, przykłady rzek o różnych reżimach,   sieć hydrograficzna Polski, wybrane typy jezior z przykładami na mapie, proces powstawania firnu, obszary występowania lodowców i lądolodów, granica wiecznego śniegu, przyczyny jej zróżnicowania w różnych strefach klimatycznych, nauki badające poszczególne elementy hydrosfery,

Interpretacja schematów obrazujących m.in. obieg wody, bilans wodny, umiejętność odczytywania danych z map tematycznych, np. zasolenie, termika wody, związek pomiędzy przepływem wody a warunkami klimatycznymi, interpretacja wykresów przedstawiających ustroje rzeczne, umiejętność prawidłowego wskazania na podstawie wykresu ustroju rzecznego.

V.

Litosfera-procesy wewnętrzne  (endogeniczne)

Procesy zewnętrzne- egzogeniczne

V Pedosfera

Budowa wnętrza Ziemi, charakterystyka poszczególnych warstw Ziemi, teoria tektoniki płyt litosfery, procesy sejsmiczne, klasyfikacja skał według ich genezy, minerały a skały, procesy przemiany skał-krystalizacja, sedymentacja, lityfikacja, przeobrażenie, procesy wulkaniczne, przyczyny , przebieg , skutki, związek obszarów sejsmicznych, wulkanicznych ze strefami ryftowymi i subdukcji, skale trzęsień ziemi, klęski żywiołowe powstałe w wyniku procesów wewnętrznych, procesy górotwórcze, przyczyny, skutki. struktury tektoniczne, rodzaje gór,

Rodzaje i przyczyny wietrzenia, przyczyny powstania pustyń, rodzaje pustyń, erozyjna i akumulacyjna działalność wód płynących, wiatru, wód krasowych, lodowców, lądolodów, morza- formy powstałe w wyniku tych procesów, przyczyny, przebieg, obszary występowania- warunki ,czynniki sprzyjające tym procesom

Wymienia czynniki glebotwórcze, wyjaśnia terminy- gleba, proces glebotwórczy, próchnica, humifikacja, profil glebowy, gleba strefowa i astrefowa,

Rozpoznaje podstawowe rodzaje skał i minerałów, interpretacja wykresu cech fizycznych wnętrza Ziemi (temperatura, ciśnienie, gęstość), rozpoznaje skały występujące we własnym regionie, wskazuje na mapie obszary wulkanicznej sejsmiczne, wyszukuje i selekcjonuje informacje dotyczące współczesnych klęsk żywiołowych wywołanych procesami wewnętrznymi, rozpoznaje na podstawie schematu struktury tektoniczne, wskazuje na mapie góry fałdowe i zrębowe wykazuje związek pomiędzy ruchem tektonicznym a układem warstw skalnych , odczytuje informacje z profilów i map geologicznych,

Wskazuje największe pustynie świata, rozpoznaje na zdjęciach i schematach różne formy występujące na powierzchni ziemi, podpisuje na schematach i rysunkach niektóre formy, rysuje różne formy terenu, porównuje różne formy, analizuje , wnioskuje wykorzystując mapy tematyczne

Rozpoznaje wybrane profile gleb, rysuje wybrane profile gleb wskazuje na mapie przykłady obszarów występowania typów gleb strefowych i strefowych ,ocenia przydatność rolniczą gleb w Polsce stosując klasy bonitacyjne

VII Biosfera

I

VIII Mechanizmy regulujące system przyrodniczy Ziemi

opisuje proces glebotwórczy, charakteryzuje wybrane typy gleb na podstawie ich profili, rola gleb w gospodarce człowieka, żyzność a urodzajność gleb

ekosystem, formacje roślinne na ziemi, główne rośliny w poszczególnych formacjach

Biotyczne i abiotyczne składniki środowiska przyrodniczego, równowaga, środowiska przyrodniczego, przyczyny zmian w środowisku przyrodniczym, przykłady zachwiania równowagi ekologicznej, opisuje i wyjaśnia mechanizm działania EL Ninjo

Porównuje piętra roślinności na wybranych obszarach górskich, uzasadnia związek pomiędzy występowaniem formacji roślinnych strefami klimatycznymi i glebowymi, rozróżnia na zdjęciach i fotografiach typy zbiorowisk roślinnych.

Ocenia wpływ czynników naturalnych i antropogenicznych na środowisko przyrodnicze, przewiduje zmiany –okresowe, wieloletnie zachodzące w środowisku przyrodniczym , proponuje rozwiązania ograniczające zmiany w środowisku przyrodniczym oraz rozwiązania problemów wynikających z naruszenia równowagi ekologicznej