1. Przedmiot:

historia – poziom rozszerzony

2. Nauczyciel:

Rafał Słomiński

3. Klasa

1 c

4. Program bazowy (nr):

DKOS-4015-82/02

5. Autorzy:

(I) Wipszycka E. (II) Manikowska H.,

6. Wydawnictwo:

Wydawnictwo Szkolne PWN

7. Podręczniki:

(I) Historia dla maturzysty. Starożytność (II) Historia dla maturzysty. Średniowiecze

Temat

Cele

Plan wynikowy

1. ŹRÓDŁA ARCHEOLOGICZNE

Po zakończeniu lekcji uczeń:

dostrzega fundamentalne znaczenie archeologii w procesie odtwarzania i poznawania historii,

rozróżnia źródła archeologiczne,

rozumie ograniczenia źródeł archeologicznych w procesie poznawczym,

jest świadomy znaczenia ceramiki dla procesu datowania znalezisk archeologicznych,

zna współczesne metody datowania zabytków archeologicznych (metoda radiowęglowa i dendrochronologia),

potrafi przedstawić historię archeologii i wskazać największe odkrycia XVIII, XIX i XX wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

przystosowania się do nowych sytuacji (są to pierwsze zajęcia),

rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy w grupie,

słuchania komunikatów innych osób,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

2. ŹRÓDŁA PISANE

Po zakończeniu lekcji uczeń:

zna genezę i fazy rozwoju pisma,

potrafi wskazać i scharakteryzować różne rodzaje pism starożytnych,

jest świadomy znaczenia istnienia pisma w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym państw starożytnych,

umie określić rolę pisma w procesie poznawania i rozumienia przeszłości,

rozróżnia źródła literackie i dokumenty, potrafi ocenić ich przydatność w procesie badania dziejów,

zna używane w przeszłości materiały piśmienne.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

radzenia sobie w stresie,

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

3. JĘZYKOWA WIEŻA BABEL

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie pojęcia: etnogeneza, autochton,

potrafi scharakteryzować grupę języków afroazjatyckich,

umie przedstawić proces rozpowszechniania się języków indoeuropejskich,

lokalizuje najstarsze siedziby Słowian ,

rozumie przyczyny, dla których języki ulegają zmianom,

określa skutki tych zmian.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod jej rozwiązania,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z tekstem źródłowym,

zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

słuchania komunikatów innych osób.

4. CYWILIZACJE BLISKIEGO WSCHODU – MEZOPOTAMIA

Po zakończeniu lekcji uczeń:

lokalizuje rejon Bliskiego Wschodu,

zna historię państw Bliskiego Wschodu w III–II tys. p.n.e.,

dostrzega rolę rzek w rozwoju cywilizacji Bliskiego Wschodu,

rozumie znaczenie Mezopotamii w procesie kształtowania cywilizacji i kultur Bliskiego Wschodu.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów, określania sytuacji problemowej i weryfikacji metod jej rozwiązywania,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi – w toku pracy zespołowej,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z mapą,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

- negocjacji stanowisk(szczególnie ważną przy braku jednomyślności).

5. EGIPT

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje ustrój i strukturę społeczną Egiptu,

- potrafi omówić warunki naturalne Egiptu i jego sytuację surowcową,

- rozumie zależności rozwoju gospodarczego od położenia geograficznego państwa,

- potrafi wskazać charakterystyczne cechy religii egipskiej,

- wymienia najważniejszych bogów egipskich,

- rozumie religijny i społeczny wymiar kultu władców egipskich.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

słuchania komunikatów innych osób,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

6. PALESTYNA

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia: Mesjasz, adyton, Arka przymierza,

- charakteryzuje położenie geograficzne, warunki naturalne, kraj i ludność Palestyny,

- wskazuje na mapie największe miasta regionu,

- jest świadomy znaczenia Biblii jako źródła do badania historii Żydów,

- dostrzega społeczne znaczenie przekazu biblijnego.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwinięcia nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z atlasem,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

współpracy z innymi w toku pracy zespołowej.

7. PERSJA; BILANS CYWILIZACJI BLISKIEGO WSCHODU

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna dzieje powstania imperium perskiego,

- rozumie, jakie znaczenie w procesie budowy imperium odegrały plemiona Medów i Persów,

- potrafi wskazać na mapie zasięg imperium perskiego,

- wie, jak było zorganizowane imperium perskie,

- dostrzega problem wielonarodowego charakteru imperium,

- potrafi określić znaczenie i dziedzictwo cywilizacji Bliskiego Wschodu (Mezopotamii, Egiptu, Palestyny, Persji).

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnej nauki.

8. INDIE

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia: warny i kasty, wedy, stupa,

- potrafi określić położenie geograficzne i warunki naturalne Indii,

- zna historię rozwoju cywilizacji i kultur Indii,

- wskazuje najważniejsze ośrodki cywilizacyjne,

- rozróżnia i charakteryzuje systemy religijne Indii – religię wedyjską, buddyzm, hinduizm,

- wymienia najważniejszych bogów religii wedyjskiej i hinduizmu.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod jej rozwiązania,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej.

- pracy z mapą i atlasem.

9. CHINY

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcie Państwo Środka,

- określa położenie geograficzne i charakteryzuje warunki naturalne Chin,

- wymienia i lokalizuje główne ośrodki polityczne Chin i regiony dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego,

- rozumie znaczenie wielkich rzek w rozwoju cywilizacji starożytnych Chin,

- dostrzega znaczenie jedwabiu w kulturze i gospodarce Państwa Środka,

- jest świadomy roli jedwabnego szlaku w handlu świata starożytnego,

- wymienia najważniejsze wydarzenia z historii starożytnych Chin (okres królewski, okres cesarski),

- dostrzega rolę systemu filozoficznego Konfucjusza w kształtowaniu postaw społecznych, gospodarki, kultury, religii i polityki Chin,

- charakteryzuje rolę pisma i materiał piśmienniczy Państwa Środka.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innym w toku pracy zespołowej,

- pracy z mapą i atlasem.

10. CHARAKTERYSTYKA GEOGRAFICZNA ŚWIATA ŚRÓDZIEMNOMORSKIEGO

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna i potrafi wskazać krainy geograficzne starożytnej Grecji,

- potrafi wymienić i wskazać na mapie morza oblewające Półwysep Bałkański,

- wymienia i wskazuje największe zatoki morskie i półwyspy Morza Jońskiego i Egejskiego,

- lokalizuje największe polis greckie,

- dostrzega wpływ ukształtowania terenu na powstawanie i rozwój polis w Grecji,

- rozumie uwarunkowania i zależności występujące pomiędzy gałęziami gospodarki Greków a klimatem i specyfiką ukształtowania terenu,

- potrafi wymienić i wskazać na mapie zasoby i bogactwa naturalne świata egejskiego,

- wyjaśnia problem dominacji handlu morskiego nad lądowym w świecie Greków.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

pracy z mapą,

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów, określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod jej rozwiązania,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadnienia,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia.

11. ZANIM GRECJA STAŁA SIĘ GRECJĄ POLIS

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wskazuje charakterystyczne cechy cywilizacji na Krecie i w Mykenach,

- rozumie znaczenie położenia geograficznego Krety w procesie rozwoju ekonomicznego i gospodarczego regionu,

- dostrzega wpływ kultury kreteńskiej na kształtowanie się ośrodków greckich w Grecji kontynentalnej,

- umie scharakteryzować rolę systemu pałacowego w procesie kształtowania struktury politycznej, społecznej i gospodarczej Krety i Myken,

- dostrzega znaczenie pisma w życiu kultur starożytnych,

- zna konsekwencje najazdu Dorów na Grecję mykeńską.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

- pracy z mapą.

12. GRECJA POLIS

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie termin polis,

- potrafi określić różne formy ustrojowe greckich polis (oligarchia, demokracja, tyrania),

- charakteryzuje elementy kształtowania się greckich miast-państw,

- umie przedstawić problem obywatelstwa w greckiej polis,

- potrafi określić grupy społeczne nie posiadające obywatelstwa, ale zamieszkujące polis,

- zna instytucje ustrojowe greckiej polis i określa zasady ich funkcjonowania,

- wskazuje na elementy łączące społeczność polis,

- rozumie znaczenie i funkcjonowanie obywatelskiej armii w greckiej polis.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod jej rozwiązania,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- pracy w zespole, czyli organizowania wspólnego wykonywania zadań i współpracy z innymi,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównania różnych punktów widzenia.

13. ATENY – PROCES BUDOWY DEMOKRACJI

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje położenie geograficzne i warunki naturalne Attyki,

- zna historię polis ateńskiej,

- przedstawia dzieje reform ustrojowych starożytnych Aten,

- wymienia największych reformatorów ateńskich,

- dostrzega znaczenie reform w procesie ewaluacji ustroju Aten,

- rozumie wpływ reform Klejstenesa i Peryklesa na demokratyzację stosunków społecznych w Atenach.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

pracy z mapą, atlasem.

14. ATENY – DEMOKRACJA W DZIAŁANIU

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia: demagog, ekklesia, inicjatywa ustawodawcza, obywatelstwo w Atenach epoki archaicznej i klasycznej,

- określa najważniejsze instytucje ustrojowe demokratycznych Aten i zna zasady ich funkcjonowania,

- potrafi wskazać mocne i słabe strony demokracji ateńskiej,

- rozumie zasady funkcjonowania państwa demokratycznego.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- twórczego rozwiązywania problemów, określania sytuacji problemowej oraz weryfikacji metod jej rozwiązania,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z tekstem źródłowym,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy w zespole,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia.

15. GRECJA WOJEN

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna przyczyny, przebieg i skutki wojen grecko-perskich i wojny peloponeskiej,

- potrafi wskazać na mapie obszary działań wojennych (wojen grecko-perskich, wojny peloponeskiej) i miejsca najważniejszych bitew,

- wymienia największe polis, które tworzyły Związek Peloponeski i Związek Ateński (Morski),

- rozumie przyczyny powstania Związku Peloponeskiego i ateńskiego Związku Morskiego,

- dostrzega zmiany jakie zaszły w sztuce wojennej świata greckiego w IV wieku p.n.e.,

- potrafi określić przyczyny i konsekwencje tych zmian,

- zna dzieje hegemonii macedońskiej w Grecji i rozumie znaczenie tych wydarzeń w historii polis świata greckiego.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

radzenia sobie w stresie,

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

negocjacji stanowisk (szczególnie ważną przy braku jednomyślności),

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innym w toku pracy zespołowej.

16. PAŃSTWO ALEKSANDRA WIELKIEGO I MONARCHIE HELLENISTYCZNE

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- zna przyczyny, przebieg i skutki podbojów Aleksandra Macedońskiego,

- potrafi omówić sytuację wewnętrzną i zewnętrzną Persji w połowie IV w. p.n.e. (przed najazdem Aleksandra),

- wskazuje na mapie etapy kampanii Aleksandra,

- charakteryzuje organizację podbitych terytoriów,

- rozumie, jakie znaczenie w rozwoju kultury hellenistycznej miało panowanie Aleksandra Wielkiego,

- dostrzega rolę i wpływ kultury greckiej na proces kształtowania się modelu monarchii hellenistycznej.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z atlasem i mapą ścienną,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- pracy z zespole,

- słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

negocjacji stanowisk (szczególnie ważną przy braku jednomyślności).

17. RELIGIA GREKÓW

Po zakończeniu lekcji uczeń:

zna najważniejsze bóstwa greckie,

rozumie specyfikę politeizmu greckiego i religijności Greków,

dostrzega zależności pomiędzy religią grecką, a życiem publicznym i prywatnym Greków,

zna poglądy Greków na świat pozagrobowy.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

słuchania komunikatów innych osób,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

18. KULTURA GRECKA

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- charakteryzuje dorobek literacki starożytnej Grecji,

- dostrzega znaczenie literatury greckiej w procesie kształtowania kultury umysłowej, religijnej, społecznej i politycznej starożytnych Greków,

- rozumie dlaczego filozofia rozwijała się w greckich polis,

- wymienia największych myślicieli greckich i charakteryzuje ich poglądy,

- wie, jaką rolę odegrał rozwój filozofii w kształtowaniu światopoglądu Greków, kultury średniowiecza i epoki nowożytnej,

- wskazuje największe zabytki sztuki greckiej,

- wie, jaką rolę odgrywała sztuka w życiu religijnym, społecznym, gospodarczym i politycznym polis.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- doskonalenia czynności uczenia się,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

19. RZYM – PIERWSZE WIEKI

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia: republika, patrycjusz, plebejusz, klient,

- określa położenie geograficzne Italii i wymienia ludy zamieszkujące Półwysep Apeniński w okresie kształtowania się Rzymu,

- wskazuje najważniejsze instytucje ustrojowe Rzymu królewskiego i republiki, zna historię ich powstania,

- rozumie w czym tkwiła siła armii rzymskiej,

- zna płaszczyzny konfliktów społecznych w Rzymie pomiędzy patrycjuszami i plebejuszami.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstem źródłowym,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

słuchania komunikatów innych osób,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- pracy z mapą.

20. RZYMSKA RES PUBLICA

Po zakończeniu lekcji uczeń:

zna instytucje republiki rzymskiej i rozumie zasady funkcjonowania ustroju,

potrafi wskazać najwyższych urzędników Rzymu republikańskiego (konsulowie, pretorzy, edylowie, kwestorzy, trybuni plebejscy, cenzorzy, dyktatorzy),

określa kompetencje urzędników rzymskich, dostrzega ich rolę i znaczenie w procesie kształtowania zasad funkcjonowania ustroju,

potrafi wskazać na podobieństwa i różnice demokracji ateńskiej i rzymskiej.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

planowania, organizowania, doskonalenia czynności uczenia się,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z tekstem źródłowym,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy w zespole,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia.

21. ORGANIZACJA IMPERIUM W CZASACH REPUBLIKI

Po zakończeniu lekcji uczeń:

zna najważniejsze wydarzenia związane z podbojem Italii przez Rzym,

potrafi wyjaśnić na czym polegała specyfika rzymskiego panowania w Italii, zna jej mechanizmy, przyczyny i skutki,

wskazuje na mapie największych sprzymierzeńców Rzymu, a także kolonie rzymskie na Półwyspie Apenińskim,

podaje najważniejsze wydarzenia związane z ekspansją rzymską poza Italią w okresie republiki,

potrafi przedstawić przyczyny powstawania prowincji rzymskich i zna zasady ich funkcjonowania,

wskazuje na mapie zasięg panowania rzymskiego i prowincje rzymskie powstałe w czasach republiki,

docenia rolę i znaczenie armii rzymskiej w procesie budowania silnej pozycji Rzymu w świecie śródziemnomorskim,

zna zasady organizacji i sposoby funkcjonowania rzymskich sił zbrojnych okresu republiki.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z tekstem źródłowym,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innym w toku pracy zespołowej.

22. KRYZYS I UPADEK REPUBLIKI

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- dostrzega zmiany w systemie gospodarczym, społecznym i politycznym, jakie zachodziły w republice na przestrzeni IV–I w. p.n.e.,

- zna podłoża kryzysu republiki rzymskiej,

- charakteryzuje próby zmiany stosunków gospodarczych i społecznych w Rzymie republikańskim (reformy braci Grakchów),

- rozumie, jakie zagrożenie dla integracji i stabilności republiki stanowiły wojny ze sprzymierzeńcami i powstania niewolników,

- zna przyczyny, przebieg i skutki tych wojen,

- wie, jaką rolę w procesie upadku republiki odegrali wielcy wodzowie i ich prywatne armie.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstami źródłowymi,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

- pracy z mapą, atlasem.

23. CESARSTWO RZYMSKIE W I-II W. N.E.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie i umie stosować nowe pojęcia: pryncypat, dominat, cezar, august, komedia republiki,

dostrzega rolę Oktawiana w procesie powstawania cesarstwa,

potrafi określić kompetencje i zakres władzy cesarzy rzymskich,

rozumie zasady funkcjonowania ustroju cesarstwa rzymskiego okresu pryncypatu,

rozróżnia pryncypat i dominat,

zna zasady tworzenia kolonii i sposobów ich zarządzania w cesarstwie rzymskim,

dostrzega istotę i znaczenie reform Oktawiana w armii rzymskiej.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

twórczego rozwiązywania problemów, określania sytuacji problemowej oraz i weryfikacji metod jej rozwiązania,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z tekstem źródłowym,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy w zespole,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

pracy z mapą, atlasem.

24. ŹRÓDŁA SŁABOŚCI CESARSTWA RZYMSKIEGO

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- wie, jakie zmiany natury gospodarczej, społecznej, politycznej, religijnej i militarnej zachodziły w łonie cesarstwa rzymskiego i na jego obrzeżach na przełomie III–V w. n.e.,

- rozumie znaczenie tych zmian w kontekście imperialnej polityki Rzymu,

- potrafi wskazać wewnętrzne i zewnętrzne źródła słabości cesarstwa rzymskiego,

- wie, jakie działania podejmował Rzym w celu utrzymania stabilności wewnętrznej państwa i mocarstwowej pozycji w świecie antycznym,

- zna skutki tych działań.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- radzenia sobie w sytuacji stresu, rywalizacji, sukcesu i niepowodzenia,

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów, określania sytuacji problemowej oraz weryfikacji metod jej rozwiązania,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- pracy w grupie,

- pracy z mapą,

słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

- negocjacji stanowisk (szczególnie ważną przy braku jednomyślności).

25. RELIGIE POLITEISTYCZNE CZASÓW ROSNĄCEGO NIEPOKOJU – EPOKA CESARSTWA RZYMSKIEGO

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcie synkretyzm,

- zna najważniejszych bogów czczonych w imperium rzymskim,

- charakteryzuje światopogląd religijny Rzymu cesarskiego,

- wyjaśnia przyczyny niepokojów religijnych w imperium,

- rozumie rolę kultu władców w kształtowaniu świadomości religijnej, społecznej i politycznej cesarstwa,

- dostrzega problem współistnienia w cesarstwie wielu religii i wynikające z tego konsekwencje (I–III w. n.e.).

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- doskonalenia czynności uczenia się,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

- umiejętność korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

26. RELIGIA ŻYDOWSKA CZASÓW NOWOTESTAMENTOWYCH

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie pojęcia: diaspora, , rabbi, Miszna, Talmud, synagoga, faryzeusze, esseńczycy, zeloci, saduceusze,

- zna dzieje Żydów schyłku I tys. p.n.e. i pierwszych wieków n.e.,

- dostrzega jakie znaczenie w kształtowaniu kultury żydowskiej, społeczeństwa i gospodarki odegrały państwa hellenistyczne i konfrontacja z Rzymem,

- rozumie przyczyny emigracji Żydów i warunki tworzenia się żydowskiej diaspory śródziemnomorskiej,

- charakteryzuje ugrupowania religijne w Palestynie w czasach Jezusa Chrystusa (I w. n.e.),

- zna przyczyny, przebieg i skutki powstań żydowskich,

- przedstawia procesy formowania się religii żydowskiej czasów nowotestamentowych – judaizmu.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z tekstem źródłowym,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównania punktów różnych widzenia,

- pracy z mapą, atlasem.

27. CHRZEŚCIJAŃSTWO

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie pojęcia: religia prozelityczna, sobór, synod, metropolita, patriarcha, monastycyzm,

zna historię narodzin chrześcijaństwa,

przedstawia organizację pierwszych wspólnot i kościołów chrześcijańskich w I–III w. n.e.,

charakteryzuje przyczyny prześladowań chrześcijan w imperium rzymskim,

przedstawia etapy chrystianizacji cesarstwa rzymskiego,

zna historię rozwoju chrześcijaństwa w IV i V w. n.e.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

twórczego rozwiązywania problemów,

pracy z tekstami źródłowymi

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

słuchania komunikatów innych osób,

pracy z mapą, atlasem.

28. KULTURA RZYMSKA

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- umie scharakteryzować kulturę rzymską,

- jest świadomy znaczenia wpływu kultury etruskiej na rozwój religii i ideologii władzy w Rzymie,

- dostrzega znaczenie hellenizacji Rzymu i romanizacji prowincji,

- zna osiągnięcia Rzymian w dziedzinie sztuki, architektury i prawodawstwa,

- rozumie znaczenie tych osiągnięć dla kultury średniowiecza i epoki nowożytnej.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- doskonalenia czynności uczenia się

- twórczego rozwiązywania problemów

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów

- zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł

słuchania komunikatów innych osób

- umiejętność korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się

29. BILANS CYWILIZACJI ANTYCZNEJ

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- systematyzuje swoją wiedzę dotyczącą cywilizacji antycznych,

- potrafi przedstawić dziedzictwo kulturowe starożytnej Grecji i Rzymu,

- charakteryzuje największe osiągnięcia cywilizacyjne Grecji i Rzymu,

- dostrzega znaczenie dorobku antycznego w procesie budowania i kształtowania średniowiecznego i nowożytnego porządku świata.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów,

radzenia sobie w sytuacji stresu, rywalizacji, sukcesu i niepowodzenia,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

pracy w zespole,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania różnych punktów widzenia,

planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się.

30. MODELE USTROJOWE GRECJI I TYS. P.N.E.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- potrafi określić cechy charakterystyczne omawianych modeli ustrojowych,

- rozumie zasady i sposób funkcjonowania przywoływanych ustrojów,

- dostrzega elementy wspólne i różniące poszczególne ustroje,

- wskazuje zalety i wady ustrojów: monarchicznego, demokratycznego i arystokratycznego.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- asertywnej obrony własnych przekonań przy jednoczesnej tolerancji i poszanowaniu poglądów innych osób,

- radzenia sobie w sytuacji stresu, rywalizacji, sukcesu i niepowodzenia,

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstem źródłowym,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównania różnych punktów widzenia,

negocjacji stanowisk (szczególnie ważną przy braku jednomyślności),

korzystania z nowych technologii (Internet) w procesie uczenia się.

31. FORMACJE WOJSKOWE, ORGANIZACJA, STRATEGIA I TAKTYKA ARMII ŚWIATA ANTYCZNEGO IV–I W. P.N.E.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- dostrzega różnorodność formacji wojskowych świata antycznego,

- umie wskazać przyczyny i konsekwencje tej różnorodności,

- rozumie zmiany, jakie zachodziły w sztuce wojennej świata śródziemnomorskiego na przełomie IV–I w. p.n.e.,

- określa przyczyny i skutki tych zmian,

- potrafi ocenić wartość bojową falangi macedońskiej i legionów rzymskich,

- rozumie, jakie znaczenie odgrywa sprawna armia w procesie kształtowania polityki bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego państwa.

W wyniku lekcji uczeń kształtuje umiejętność:

- obrony własnych przekonań przy jednoczesnej tolerancji i poszanowaniu poglądów innych osób,

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- pracy z tekstem źródłowym,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

negocjacji stanowisk (szczególnie ważną przy braku jednomyślności),

korzystania z nowych technologii (program multimedialny, Internet) w procesie uczenia się.

1. Źródła do historii średniowiecza.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: hagiografia, paleografia, dyplomatyka, kodykologia, sfragistyka, numizmatyka, chronologia, genealogia, heraldyka,

wyjaśnia rolę pisma w procesie poznawania i rozumienia przeszłości,

jest świadomy znaczenia istnienia pisma w rozwoju kultury i cywilizacji średniowiecza,

charakteryzuje źródła pisane – roczniki, kroniki, żywoty świętych, dokumenty,

potrafi przeprowadzić krytykę źródła historycznego,

wyjaśnia znaczenie archeologii jako metody odtwarzania i poznawania historii,

zna współczesne metody datowania zabytków archeologicznych,

dostrzega znaczenie źródeł ikonograficznych w procesie badania przeszłości.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy w grupie,

- słuchania komunikatów innych osób,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

2. Europa średniowieczna; Europa romańska, Europa germańska, Europa słowiańska.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: humanizm, Słowianie, Germanie, Celtowie, plemię, państwo, naród, świadomość narodowa, etnogeneza,

- potrafi określić cezury chronologiczne średniowiecza,

- wskazuje na mapie zasięg terytorialny strefy romańskiej, germańskiej i słowiańskiej,

- dokonuje ogólnej charakterystyki części romańskiej, germańskiej i słowiańskiej u progu średniowiecza, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów politycznych, religijnych, społecznych, gospodarczych i kulturowych,

- przedstawia najistotniejsze problemy związane z formowaniem się państw i narodów europejskich w okresie średniowiecza,

- omawia czynniki warunkujące powstanie państwa i ukształtowanie się narodu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą ścienną i atlasem,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

3. Europa średniowiecza – charakterystyka epoki.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: feudał, lenno, wasal, senior,

- zna przyczyny najazdów i migracji ludów w Europie średniowiecznej,

- rozumie, jakie znaczenie odegrały wielkie najazdy i migracje w procesie kształtowania się polityki, wizerunku religijnego, społecznego i gospodarczego kontynentu,

- dostrzega wiejski charakter Europy wczesnego średniowiecza,

- wyjaśnia przyczyny kształtowania się systemu lennego,

- omawia zależności feudalne i relacje pomiędzy seniorem i wasalem,

- dostrzega znaczenie chrześcijaństwa w procesie kształtowania się kultury i polityki średniowiecznej Europy oraz światopoglądu jej ówczesnych mieszkańców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

4 i 5. Kształtowanie się państw we wczesnym średniowieczu. Wędrówki ludów. Królestwa sukcesyjne na Zachodzie. Przywrócenie cesarstwa na Zachodzie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: Renovatio Imperii Romani, renesans karoliński,

- zna sytuację polityczną, gospodarczą i społeczną cesarstwa zachodnio- i wschodniorzymskiego w dobie migracji i wędrówek ludów na przełomie IV i V wieku,

- omawia procesy kształtowania się pierwszych państw słowiańskich w średniowiecznej Europie,

- rozumie znaczenie i wpływ monarchii Franków i cesarstwa bizantyńskiego na kształtowanie się polityczne, społeczne, gospodarcze i religijne średniowiecznej Europy,

- przedstawia rolę Karola Wielkiego w procesie kształtowania się zachodnioeuropejskiej cywilizacji średniowiecznej,

- charakteryzuje program Renovatio Imperii Romani.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z różnorodnymi źródłami, pracy z różnorodnymi źródłami,

- pracy z mapą ścienną, atlasem i mapą konturową,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

6. Kształtowanie się państw we wczesnym średniowieczu. Systemy władzy. Państwo Franków.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

- rozumie terminy i pojęcia: rex ambulans, majordomus, monarchia patrymonialna, elekcja, missi dominici,

- charakteryzuje ustrój, mechanizmy władzy i zasady ich funkcjonowania oraz system administracyjny w państwie Franków,

- zna zasady funkcjonowania monarchii typu patrymonialnego,

- rozumie znaczenie państwa Franków w procesie formowania się monarchii wczesnośredniowiecznych,

wie, w jaki sposób zorganizowana była armia frankijska,

potrafi przedstawić ewolucję sztuki wojennej wczesnego średniowiecza na przykładzie państwa Franków,

jest świadomy znaczenia chrześcijaństwa w procesie kształtowania się podstaw władzy i ustroju, sytuacji politycznej, religijnej i społeczno-gospodarczej monarchii Franków.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów,

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

pracy z różnorodnymi źródłami,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

negocjacji stanowisk, szczególnie w sytuacji niejednomyślności,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

obrony własnych przekonań przy jednoczesnej tolerancji i poszanowaniu poglądów innych osób.

7. Kształtowanie się państw we wczesnym średniowieczu. „Młodsza Europa” w X wieku. Cesarstwo Ottonów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: diadem, inskrypcja, insygnia, mitra, Pantokrator, sakra, serafin,

zna genezę, przebieg i skutki ekspansji Normanów i Węgrów na przełomie VIII–XI wieku.

charakteryzuje sytuację polityczną, ustrojową i religijną Królestwa Wschodniofrankijskiego po układzie w Verdun (843 rok),

przedstawia dzieje polityczne Niemiec na przełomie IX–XI wieku,

omawia koncepcję odbudowy cesarstwa rzymskiego na zachodzie Europy w X wieku za panowania saskiej dynastii rodu Ludolfingów,

charakteryzuje wizję chrześcijańskiej Europy Ottona I i jego następców.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,

twórczego rozwiązywania problemów,

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

pracy z różnorodnymi źródłami,

pracy z atlasem i mapą konturową,

współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

8. Kształtowanie się państw we wczesnym średniowieczu. Początki państwa polskiego.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie termin modus vivendi,

zna i wskazuje na mapie plemiona słowiańskie, które weszły w skład księstwa plemiennego Mieszka I,

określa na mapie zasięg terytorialny państwa Mieszka I w latach 60-tych i u schyłku jego panowania w pierwszej połowie lat 90-tych,

charakteryzuje ustrój, zmieniającą się sytuację polityczną, religijną i społeczną w państwie Mieszka I w drugiej połowie X wieku,

wyjaśnia przyczyny i skutki przyjęcia chrześcijaństwa przez państwo polskie.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

rozwijania samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z różnorodnymi źródłami,

pracy z mapą ścienną, atlasem i mapą konturową,

pracy w grupie,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

negocjacji stanowisk, szczególnie w sytuacji niejednomyślności.

9. Rozkwit monarchii feudalnych. Systemy władzy.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: feudalizm, senior, wasal, immunitet, beneficjum, prekarium, akt komendacji, hołd lenny,

potrafi wyjaśnić, jakie były przyczyny wykształcenia się procesu feudalizmu w średniowiecznej Europie,

zna symbolikę i rozumie znaczenie hołdu lennego,

wyjaśnia istotę zależności feudalnych i charakteryzuje relacje pomiędzy seniorem i wasalem,

potrafi przedstawić warunki uzyskania lenna i zasady jego dziedziczenia.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- radzenia sobie w sytuacji stresu,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- pracy z tekstem źródłowym,

- współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

10 i 11. Rozkwit monarchii feudalnych. Konflikty cesarstwa z papiestwem.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: inwestytura, symonia, nepotyzm, nikolaizm, odpusty, ekskomunika, klątwa, schizma, cezaropapizm, papocezaryzm, uniwersalizm,

wskazuje rolę i znaczenie Kościoła rzymskiego w procesie odbudowy cesarstwa na zachodzie Europy,

charakteryzuje zadania Kościoła, rolę papiestwa i cesarstwa w kształtowaniu politycznej, religijnej, gospodarczej i kulturowej rzeczywistości kontynentu we wczesnym, pełnym i późnym średniowieczu,

rozumie, jakie znaczenie miała reforma gregoriańska XI wieku i reformy pontyfikatu Innocentego III dla wizerunku Kościoła w średniowieczu, procesu umacniania władzy papieży nad Kościołem oraz programu politycznego i religijnego prymatu papiestwa nad władzą świecką (papocezaryzm),

zna i umie wyjaśnić podłoże rywalizacji papiesko-cesarskiej o inwestyturę oraz główne fazy jej przebiegu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- radzenia sobie w sytuacji stresu,

- rozwijania samodyscypliny i nawyków pracy,

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z różnorodnymi źródłami,

pracy w zespole, czyli organizowania wspólnego wykonywania zadań i współpracy z innymi,

słuchania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

negocjacji stanowisk, szczególnie w sytuacji niejednomyślności,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

12. Rozkwit monarchii feudalnych. Wyprawy krzyżowe.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: rekonkwista, święta wojna, antysemityzm, Lewant,

zna przyczyny ruchu krucjatowego, wypraw krzyżowych europejskiego średniowiecza,

rozumie znaczenie i rolę, jaką odgrywały wyprawy krzyżowe w dziejach konfliktu cesarstwa i papiestwa o władzę (inwestyturę) w średniowiecznej Europie,

wymienia najważniejsze krucjaty, określa ich przebieg,

zna przyczyny i skutki krucjat w Europie (przeciw Wieletom i Obodrytom na Połabiu, albigensom na południu Francji oraz bałtyjskim Prusom, Litwinom i Żmudzinom),

omawia skutki wypraw krzyżowych do Ziemi Świętej,

zna genezę powstania zakonów rycerskich, ich ustrój, organizację i cele działania.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą ścienną, atlasem i mapą konturową,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

13. Polska w pierwszej połowie XI wieku za panowania Bolesława Chrobrego i Mieszka II.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie termin primogenitura,

przedstawia rolę i znaczenie Polski na arenie międzynarodowej w przededniu zjazdu gnieźnieńskiego,

określa przyczyny i skutki zjazdu gnieźnieńskiego,

wyjaśnia symbolikę zjazdu gnieźnieńskiego,

dostrzega znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego w świetle idei uniwersalizmu cesarskiego – Ottona III,

charakteryzuje podstawowe kierunki polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa polskiego w pierwszej połowie XI wieku, za panowania Bolesława Chrobrego i Mieszka II.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z tekstem źródłowym,

- pracy z mapą ścienną i atlasem,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

słuchania komunikatów innych osób,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

14. Polska na przełomie XI i XII wieku, w okresie od Kazimierza Odnowiciela do Bolesława Krzywoustego.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy: palatyn, kanclerz, notariusz, podstoli, koniuszy, kasztelan, wojewoda, referendarz, asesor,

zna i prawidłowo interpretuje najistotniejsze wydarzenia dotyczące polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa polskiego przełomu XI i XII wieku,

rozumie rolę kościoła chrześcijańskiego w procesie kształtowania się myśli politycznej, stosunków społecznych i religijnych w Polsce,

omawia proces kształtowania się stosunków feudalnych w państwie polskim u schyłku XI wieku,

charakteryzuje strukturę społeczną i organizację monarchii piastowskiej na przełomie XI i XII wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

15 i 16. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego – od testamentu Krzywoustego do dynastii Przemyślidów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy: seniorat, ziemia senioralna, statut;

zna i rozumie zasady sukcesji tronu w systemie senioralnym w świetle statutu Krzywoustego,

charakteryzuje zakres władzy księcia zwierzchniego i książąt dzielnicowych,

omawia dzieje polityczne rozbicia dzielnicowego w Polsce,

przedstawia koncepcje jednoczenia ziem polskich w XIII wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwinięcia w sobie samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

- twórczego rozwiązywania problemów,

- planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- pracy z mapą ścienną, atlasem i mapą konturową,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

17. Dzieje polityczne XIV i XV wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

określa przyczyny i skutki wojny stuletniej,

dostrzega wzrastające znaczenie wojsk najemnych w armiach Europy pełnego średniowiecza, rozumie, jakie były przyczyny i skutki tych przeobrażeń,

omawia genezę militarnego zmierzchu znaczenia rycerstwa i ciężkiej jazdy feudalnej w późnym średniowieczu,

wyjaśnia nowe zjawiska w sztuce wojennej kontynentu, określa rolę lekkich formacji wojskowych – konnych łuczników i lekkiej jazdy, pieszych pikinierów i kuszników,

rozumie, że zastosowanie prochu palnego i rozwój artylerii, spowodowało nieodwracalne zmiany w sztuce wojennej późnego średniowiecza, myśleniu o wojnie, strategii i taktyce działań oblężniczych, walce morskiej i lądowej w otwartym polu,

omawia etapy kształtowania się potęgi Luksemburgów i Andegawenów w Europie Środkowej,

charakteryzuje sytuację polityczną, społeczną, gospodarczą i religijną cesarstwa niemieckiego w XIV i XV wieku,

zna dzieje papiestwa w okresie wielkiej schizmy i XV wiecznego koncyliaryzmu.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z różnorodnymi źródłami,

- pracy z mapą ścienną i atlasem,

- współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- wymiany i porównywania punktów widzenia,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się.

18. Początki monarchii stanowej w Europie.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy: stan, monarchia stanowa,

przedstawia genezę monarchii stanowej,

omawia etapy kształtowania się pierwszych monarchii stanowych w Europie na przykładzie Anglii i Francji,

charakteryzuje strukturę władzy i stosunki społeczne w monarchii typu stanowego,

dostrzega odmienności w procesie kształtowania się monarchii i społeczeństwa stanowego w poszczególnych państwach Europy późnego średniowiecza, wyjaśnia przyczyny i skutki takiego stanu rzeczy.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

- rozwinięcia w sobie samodyscypliny i nawyków pracy,

- planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

- wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

- odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

- krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

- pracy z tekstem źródłowym,

- wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

- słuchania komunikatów innych osób,

- jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

- budowania własnej opinii i jej uzasadniania.

19. Królestwo Polskie XIV wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie termin unia personalna,

wymienia etapy jednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku oraz metody przezwyciężania tendencji decentralizacyjnych, będących pozostałością okresu rozbicia dzielnicowego,

przedstawia kierunki kształtowania się polskiej polityki zagranicznej w XIV wieku,

wskazuje na mapie zmiany terytorialne państwa polskiego w XIV wieku,

zna genezę kształtowania się monarchii stanowej w Polsce,

omawia reformy Kazimierza Wielkiego i wyjaśnia ich znaczenie w procesie kształtowania się ustroju, stosunków społecznych, gospodarki i kultury Polski u schyłku średniowiecza.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

radzenia sobie w sytuacji stresu,

twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z tekstem źródłowym,

pracy w zespole, czyli organizowania wspólnego wykonywania zadań i współpracy z innymi,

słuchania komunikatów innych osób,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

20 i 21. Królestwo Polskie pod rządami Jagiellonów.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy: unia realna, ruch egzekucyjny

omawia politykę wewnętrzną i zagraniczną Królestwa Polskiego w dobie unii polsko-litewskich XV wieku,

charakteryzuje rozwój przywilejów szlacheckich, rozumie ich znaczenie w procesie kształtowania się ustroju Polski, stosunków społecznych, gospodarczych i religijnych,

przedstawia etapy formowania się w Polsce szlachty folwarcznej,

wyjaśnia rolę i znaczenie pospolitego ruszenia szlachty polskiej na przełomie XV i XVI wieku, wskazuje na słabe i mocne strony wojskowości polskiej w tym okresie,

omawia genezę ruchu egzekucyjnego w Polsce,

potrafi wyjaśnić podłoże tolerancji religijnej (wyznaniowej) Polski w dobie niepokojów religijnych XVI wieku.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

twórczego rozwiązywania problemów,

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

odróżniania faktów od opinii i ocen tych faktów,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z różnorodnymi źródłami,

pracy z mapą ścienną i atlasem,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

słuchania komunikatów innych osób,

wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

22 i 23. Gospodarka i społeczeństwo w Europie na przestrzeni XII–XV wieku.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: dwupolówka, trójpolówka, gospodarka ekstensywna, gospodarka żarowa, źreb, zasadźca,

wskazuje zróżnicowane metody pozyskiwania i zagospodarowywania nowych obszarów rolniczych w Europie i ich znaczenie w procesie rozwoju gospodarki wiejskiej oraz kształtowaniu się stosunków społecznych na wsi i poza nią,

określa przyczyny rozwoju osadnictwa wiejskiego na prawie niemieckim w Polsce XIII wieku, wskazuje na uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne,

określa czynniki, które w sposób istotny sprzyjały rozwojowi rolnictwa w Europie Środkowo-Wschodniej,

rozumie, jakie skutki dla kształtowania się handlu wczesnego średniowiecza wywołał polityczny i gospodarczy kryzys świata antycznego (upadek miast, zanik pieniądza i szlaków handlowych),

wyjaśnia znaczenie reformy monetarnej Karola Wielkiego w procesie odbudowy znaczenia handlu i kształtowania gospodarki towarowo-pieniężnej średniowiecznej Europy i czasów późniejszych,

jest świadomy roli, jaką odgrywały antyczne miasta w procesie odnawiania się i kształtowania struktur i ośrodków miejskich w średniowieczu,

charakteryzuje procesy rozwoju miast i życia miejskiego w różnych regionach Europy wczesnego, pełnego i późnego średniowiecza,

jest świadomy roli miast jako ośrodków handlu i produkcji, kształtowania się stosunków społecznych Europy późnego średniowiecza, społeczeństw miejskich, nowoczesnej gospodarki rynkowej oraz początków kapitalizmu,

określa na mapie położenie międzynarodowych szlaków handlowych w Europie i poza nią, dostrzega zależności, charakteryzuje zjawisko,

wyjaśnia zasady lokowania miast na prawie niemieckim w Polsce w XIII–XIV wieku,

wyjaśnia rolę, znaczenie i zakres władzy instytucji samorządowych w mieście,

omawia przyczyny dynamicznego rozwoju handlu i miast w Polsce za ostatnich Piastów i pierwszych Jagiellonów, charakteryzuje te zjawiska.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

rozwinięcia w sobie samodyscypliny, nawyków pracy i odpowiedniego gospodarowania czasem,

twórczego rozwiązywania problemów,

planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z różnorodnymi źródłami,

pracy z mapą ścienną i atlasem,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej i we współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

24 i 25. Kultura i duchowość średniowiecza.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: ruch eremicki, inkwizycja, uniwersalizm średniowiecza, universitas, egzegeza, scholastyka,

dostrzega rolę i znaczenie Kościoła w procesie transformacji myśli antycznej i dziedzictwa kulturowego świata antycznego w średniowieczu,

charakteryzuje proces rozwoju chrześcijaństwa w Europie w pierwszych wiekach po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego,

dostrzega istnienie podziałów w obozie chrześcijańskim, określa znaczenie zjawiska i jego wpływ na integrację Europy średniowiecznej,

potrafi wyjaśnić, jakie znaczenie dla religijnego i politycznego wizerunku kontynentu miał proces chrystianizacji ludów pogańskich,

rozumie, jaką rolę w kształtowaniu się kultury chrześcijańskiej średniowiecznej Europy odegrał ruch monastyczny,

omawia nowe formy pobożności w Kościele pełnego średniowiecza,

charakteryzuje zjawiska kultury ustnej i kultury pisma w średniowiecznej Europie,

dostrzega znaczenie odradzania się sztuki piśmienniczej w procesie kształtowania się elit i kultury intelektualnej pełnego i późnego średniowiecza,

charakteryzuje dorobek literacki średniowiecza, wskazuje na nawiązania do korzeni literatury i wzorów kulturowych świata antycznego,

jest świadomy roli szkół klasztornych i katedralnych w kształceniu elit intelektualnych (głównie kościelnych) w okresie wczesnego średniowiecza,

wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju ośrodków myśli (uniwersytetów) i zmian, jakie zachodziły w procesie kształcenia w Europie średniowiecznej na przełomie XI i XII wieku,

wymienia pierwsze uniwersytety (XII–XIII wiek) i wskazuje regiony dynamicznego rozwoju szkolnictwa okresu pełnego i późnego średniowiecza,

określa etapy transformacji cywilizacji i kultury łacińskiej na ziemiach polskich,

charakteryzuje kierunki rozwoju szkolnictwa na ziemiach polskich w średniowieczu,

przedstawia wielokierunkowość rozwoju sztuki w Polsce, wskazuje na powiązania ze sztuką europejską i odwołania do tradycji sztuki lokalnej,

omawia cechy charakterystyczne stylu romańskiego i gotyku, podaje przykłady.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

twórczego rozwiązywania problemów, czyli określania sytuacji problemowej oraz wyszukiwania i weryfikacji metod rozwiązania sytuacji problemowej,

planowania, organizowania i doskonalenia czynności uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z różnorodnymi źródłami,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

współpracy z innymi w toku pracy zespołowej,

słuchania komunikatów innych osób,

wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,

wymiany i porównywania punktów widzenia,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.

26 i 27. Europa łacińska a inne cywilizacje.

Po zakończeniu lekcji uczeń:

rozumie terminy i pojęcia: Corpus Iuris Civilis, ikonoklazm, charadż, szyici, imamowie, Mahdi, sunnici, dżihad, Czyngis-chan, orda, pax Mongolica,

potrafi wskazać i omówić zmiany terytorialne cesarstwa bizantyńskiego na przestrzeni średniowiecza,

charakteryzuje reformy cesarza Justyniana (VI wiek), podkreśla ich znaczenie w procesie kształtowania się średniowiecznej Europy,

wskazuje przyczyny i skutki konfliktów pomiędzy Kościołem wschodnim i zachodnim we wczesnym, pełnym i późnym średniowieczu (różnice doktrynalne, liturgiczne, językowe, władza świecka i duchowa, herezje, ikonoklazm i uniwersalizm),

charakteryzuje kierunki podbojów arabskich i rozwój świata islamskiego na przełomie VII–IX wieku,

wskazuje na mapie etapy podbojów arabskich,

przedstawia organizację imperium arabskiego na terenach podbitych,

wyjaśnia znaczenie i rolę imperium arabskiego w rozwoju handlu śródziemnomorskiego i dalekowschodniego,

charakteryzuje przyczyny, przebieg skutki konfliktu między chrześcijaństwem a islamem,

omawia procesy formowania się modelu gminy żydowskiej w miastach Europy średniowiecznej, charakteryzuje relacje pomiędzy chrześcijanami i Żydami na przestrzeni średniowiecza.

charakteryzuje procesy jednoczenia się plemion mongolskich i formowania podstaw ustrojowych i społecznych państwa na przełomie XII–XIII wieku,

przedstawia etapy jednoczenia Azji przez Mongołów za czasów Temudżina (pocz. XIII wieku) i organizację imperium na terenach podbitych,

przedstawia skutki podbojów mongolskich XIII wieku,

charakteryzuje horyzonty geograficzne Europejczyków w średniowieczu,

przedstawia bilans handlu Europy ze Wschodem u schyłku średniowiecza.

W wyniku lekcji uczeń kształci umiejętność:

rozwinięcia w sobie samodyscypliny i nawyków pracy,

twórczego rozwiązywania problemów,

planowania, organizowania, autokontroli i oceny wyników własnego uczenia się,

wyszukiwania i gromadzenia potrzebnych informacji,

krytycznego zestawiania informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,

pracy z mapą ścienną i atlasem,

wykonywania zadań w toku pracy indywidualnej,

słuchania komunikatów innych osób,

wiernego relacjonowania komunikatów innych osób,

jasnego, logicznego, poprawnego i przekonującego wypowiadania się,

budowania własnej opinii i jej uzasadniania,

korzystania z nowych technologii (komputer, program multimedialny) w procesie uczenia się.